تصوّر قبل مىگذرد و تصوّر بعد جانشين آن مىشود ، و اين تصورات جزئى تجدّدى در مقام نفس منطبعه ، متدرجا و متواليا از ادراكات جزئى غايت در مقام خيال صورت مىگيرد كه هم موجب حركت متن جوهر طبيعت بدن است و هم سبب استحاله صور علميه و تكامل آنها كه در حقيقت استكمال و اشتداد نفس انسانى است كه فرمود : « و في استحالة العلوم ظاهر وقوع الجوهرية » ، و مراد از علوم صور جواهر مبادى مفارقند كه متصوّرات نفوس منطبعه‌اند كه صورت علميه جوهر ، جوهر است و اشياء به حقائقشان در ذهن موجودند . مشابه تمثيل مذكور را در نفوس منطبعه فلكى نيز در نظر بگيريد كه آنها نيز در تصوّر جواهر مفارقه كه مبادى آنهايند به همين مثابند . پس آن كه در متن عبارت برهان آمده است : « فإنّ السبب القريب لحركات الأفلاك تصورات نفوسها المنطبعة لمباديها على . . . » ظرف « لمباديها » متعلق به « تصورات » است ، و مراد از « مبادى » جواهر مفارقه است . تبصره 1 : در حقيقت مرجع اين برهان به همان برهان جسمانية الحدوث بودن نفس ناطقه بر حركت جوهر طبيعى است كه قبل از اين برهان به تفصيل تقرير و تحرير شده است فتدبّر جدّا و جيدا . تبصره 2 : بهتر اين بود كه متأله سبزوارى در اين برهان به دو گونه استحاله براى حركت در جوهر طبيعى تمسّك مىجست : يكى استحاله بدين معنى كه تصورات مبادى بر وجه جزئى تجدّدى متعاقب متوالى در مقام نفس منطبعه موجب حركت متن جوهر طبيعت بدن مىشوند ؛ و ديگر استحاله به همان معنى كه در كتاب آمده است كه متصوّرات نفوس منطبعه يعنى همان صور علميه جواهر مفارق مبادى در نفوس منطبعه در حركت اشتدادى و استكمالى موجب حركت در متن طبيعت جوهر ابدان نفوس منطبعه‌اند ، و ممكن است كه برهان را به گونه‌اى تقرير كرد و تعميم داد تا شامل هر دو قسم شود ، و الحمد للّه رب العالمين . تبصره 3 : اين برهان را در نيل و وصول به مطلب بسيار بسيار عظيم و شريف اتحاد عاقل به معقول اهمّيت بسزاست . كتاب ما دروس اتحاد عاقل به معقول را ،